Marmara Denizi, son yıllarda yaşanan ciddi çevresel sorunlar arasında özellikle mikroplastik kirliliğinde önemli bir artış kaydetti. Proje sonuçları, denizdeki mikroplastik seviyelerinin 2000’li yıllardan itibaren belirgin biçimde yükseldiğini ve bazı bölgelerde üç katına çıktığını ortaya koydu. Bu durum, bölgenin ekosistemleri ve balıkçılık faaliyetleri üzerinde olumsuz etkiler yaratma potansiyeline sahip. Marmara’nın kirlenme tarihini detaylı şekilde analiz etmeyi amaçlayan TÜBİTAK 1001 projesi, Kuzey Ege ve Akdeniz üniversiteleriyle işbirliği içinde yürütülüyor ve bölgedeki mikroplastik kaynaklarını ve ulaşım yollarını anlamamıza katkı sağlıyor.
Projenin ilk raporu, Marmara boyunca belirlenmiş 14 kritik noktadan alınan sediment örneklerinin detaylı analizlerini içeriyor. Bu analizler sayesinde mikroplastiklerin dağılımı, kirletici yükleri ve tarihsel olarak nasıl değiştiklerine dair bilgiler elde edildi. Çalışmalar, özellikle İzmit Körfezi ve Çınarcık Çukuru gibi sanayinin ve nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yoğunlaşırken, denizlerin farklı bölgelerinde mikroplastiklerin farklı seviyelerde bulunduğu gözlemlendi. Sediment örneklerindeki tarihlendirme çalışmaları, 1960’lardan itibaren bölgede mikroplastik birikiminin artış gösterdiğini ve özellikle 2000 sonrası bu artışın hızlandığını ortaya koyuyor. Bu veriler, bölgedeki plastik üretimi ve tüketim alışkanlıklarındaki değişikliklerle doğrudan ilişkili.
Mikroplastiklerin kökenleri ve denize nasıl ulaştıkları da detaylı bir şekilde araştırılıyor. Özellikle fiber yapısında olan mikroplastiklerin oranı yüzde 94 civarında tespit edildi ve bunların büyük kısmı sentetik tekstil ürünlerinden kaynaklanıyor. Çamaşır yıkama sırasında salınan liflerin ve mikro arıtma sistemleri olmayan ya da yetersiz olan tesislerden denize karıştığı biliniyor. Ayrıca, İzmit Körfezi’nde kozmetik ürünlerinde kullanılan mikro boncukların da varlığı dikkat çekiyor. Bu kirliliğin denize taşınmasında, Marmara’nın derin çukurlar gibi doğal depolama alanlarının rolü oldukça önemli. Prof. Dr. Mustafa Yücel, depremlerin sadece fiziki yıkıma değil, aynı zamanda deniz ekosisteminde kirleticilerin hareket ve birikimini de etkilediğine dikkat çekiyor. Bu çalışmalar, Marmara’nın plastik tarihçesini ve ekosistemlerin bu kirleticilerle nasıl etkileşime geçtiğini anlamamız açısından büyük önem taşıyor.
